(ESRS E5-3, E5-4)
ALTERNATİF HAM MADDE KULLANIMI
Çimento üretim süreçlerimizde alternatif ham maddelerin ve mineral katkıların kullanımını yaygınlaştırarak doğal kaynak tüketimini azaltıyor, klinker oranını düşürmek suretiyle karbondioksit emisyonlarımızı sınırlıyoruz.
Akçansa olarak 2030 sürdürülebilirlik hedeflerimiz doğrultusunda alternatif ham madde kullanım oranlarının artırılmasını öncelikli hedeflerimiz arasında konumlandırıyoruz. Çimento üretim süreçlerimizde alternatif ham maddelerin ve mineral katkıların kullanımını yaygınlaştırarak doğal kaynak tüketimini azaltıyor, klinker oranını düşürmek suretiyle karbondioksit emisyonlarımızı sınırlıyoruz.
Bu kapsamda döküm kumu, grid, mermer kırığı, beton atığı, endüstriyel çamurlar, hafriyat toprağı, uçucu kül, pirit külü ve bakır flotasyon atığı gibi çeşitli alternatif malzemeleri üretim süreçlerimize entegre ediyoruz. Böylece hem döngüsel ekonomiye katkı sağlıyor hem de endüstriyel yan ürünlerin değerlendirilmesi yoluyla atık oluşumunu azaltıyoruz.
Alternatif ham madde kullanımını artırmaya yönelik çalışmalarımız çerçevesinde, 2024 yılında ODAŞ ile önemli bir iş birliği hayata geçirilmiştir. ODAŞ’a ait Çan 2 Termik Santrali’nden temin edilen uçucu külleri çimento üretim süreçlerimize entegre ederek hem doğal kaynak kullanımını azaltmayı hem de döngüsel ekonomiye katkı sağlamayı amaçladık. Bu iş birliği kapsamında ODAŞ’tan 2025 yılı verilerine göre 150.000 ton uçucu kül çimento üretiminde değerlendirilmiştir. Tıpkı ODAŞ gibi alternatif kaynak olarak diğer termik santrallerden yıllık yaklaşık 130.000 ton uçucu kül temin edilmesiyle birlikte, toplam uçucu kül tedarik miktarımız yıllık yaklaşık 300.000 ton seviyesine ulaşmaktadır. Bu çerçevede, uzun dönemli bu tedarik süreci için belirlenen 2 milyon ton toplam anlaşma tonajı dikkate alındığında, mevcut tedarik yapımızın sözleşme hükümlerine uygun şekilde ilerlediği değerlendirilmektedir. Söz konusu tedarik miktarları, anlaşmanın öngördüğü yükümlülüklerin planlandığı doğrultuda yerine getirildiğini göstermektedir. Alternatif kaynak yaratarak doğal kaynak kullanımını daha da azaltmayı hedeflemekteyiz.
Alternatif ham madde kullanım kapasitemizi artırmak için Çanakkale ve Büyükçekmece fabrikalarımızda uçucu külün kullanımını destekleyecek yeni silo ve besleme sistemleri yatırımlarını tamamladık. Bu sayede katkılı çimento üretiminde uçucu kül oranını yükselterek doğal kaynak tüketimini azalttık. Ayrıca, klinker ve çimento üretimi sırasında oluşan sera gazı emisyonlarını düşürmek ve kaynak verimliliğini artırmak amacıyla yeni malzeme araştırmaları ve endüstriyel ölçekli denemelerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.
Alternatif Yakıt ve Ham Madde Senaryoları
Alternatif yakıt ve ham madde kullanımı, karbon emisyonlarını azaltma stratejimizin merkezinde yer almaktadır. Ancak küresel ölçekte düşük karbon ekonomisine geçiş hızlandıkça, bu kaynaklara olan talep yükselmekte ve arz koşulları değişmektedir. Alternatif yakıt ve ham madde tedarikinde oluşabilecek sınırlamalar uzun vadede maliyet artışlarına yol açabilir.
Özellikle atıktan elde edilen yakıtlar ve endüstriyel yan ürünlerden sağlanan alternatif ham maddeler üzerindeki talep arttıkça, rekabet fiyatları yükseltebilir. Bu durum, sektör genelinde karbon emisyonlarını düşürmeye yönelik politikaların güçlenmesiyle doğrudan bağlantılıdır.
İklim senaryolarına göre, <2°C senaryosunda, küresel net sıfır hedefleri doğrultusunda alternatif yakıtlara talep hızla artacak ve bazı ham maddelerin arzında kısıtlamalar ile fiyat artışları görülebilecektir. 3,5-4°C senaryosunda ise düzenleyici baskının daha düşük olması nedeniyle talep daha yavaş artacak, ancak uzun vadede kaynak kıtlığı fiyatların yükselmesine neden olmayı sürdürecektir.
Atık Yönetimi Performans Göstergeleri
Ürettiğimiz çimento ve beton ürünlerinde alternatif ham madde kullanımını sektörün iyi uygulamalarına uygun şekilde artırmayı hedefliyoruz. Bu doğrultuda 2030 hedeflerimiz arasında hem çimentomsu ürünlerde hem de betonlarda alternatif ham madde oranlarının yükseltilmesi yer alıyor.
2025 yılında çimentomsu ürünlerde alternatif ham madde kullanım oranımız %5,7 olarak gerçekleşti. Hazır beton üretiminde de alternatif ham madde kullanımını artırmaya yönelik çalışmalarımız devam ediyor. 2025’te hazır beton üretiminde toplam 82.290 ton mineral katkı kullandık; bunun 63.177 tonu uçucu kül, 19.113 tonu ise cürüf olarak ayrılmaktadır. Bu yüksek mineral katkı kullanımı sayesinde çimento ve klinker optimizasyonu sağlarken, çevresel etkisi düşük ve uzun ömürlü betonlar ürettik.
2025’te bir önceki yıla kıyasla çimento ürünlerindeki alternatif ham madde kullanımını %12, beton ürünlerindeki kullanım oranını ise %14 artırdık. 2030 yılına kadar her iki ürün grubunda alternatif ham madde oranını %10’a yükseltmeyi hedefliyoruz. Ayrıca, 2025 yılında alternatif kaynak olarak kullanılan 752.310 ton atığın depolama alanlarına gitmesini engelleyerek ekonomiye kazandırdık.
Kullanılan ham maddelere ilişkin daha ayrıntılı bilgilere, raporun Ekler bölümündeki Çevresel Performans Göstergeleri kısmından ulaşabilirsiniz.
